QUY TRÌNH TRỒNG GIỐNG CHUỐI CẤY MÔ HIỆU QUẢ CAO TỪ CHUẨN BỊ ĐẾN THU HOẠCH

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ GIỐNG CHUỐI CẤY MÔ

Giống chuối cấy mô là kết quả của quá trình nhân giống vô tính trong phòng nuôi cấy mô, sử dụng vật liệu ban đầu từ giống chuối mốc (chuối sứ) có nguồn gốc tại khu vực Đồng Nai. Đây là giống chuối được đánh giá cao nhờ khả năng sinh trưởng mạnh, đồng đều, sạch bệnh và cho năng suất ổn định. Việc sử dụng cây giống cấy mô giúp khắc phục hoàn toàn những nhược điểm của phương pháp trồng chuối bằng chồi truyền thống như mang mầm bệnh, cây phát triển không đồng đều và khó kiểm soát chất lượng vườn trồng.

Thời gian sinh trưởng của chuối cấy mô tương đối rõ ràng và dễ dự đoán. Từ khi trồng đến thu hoạch trung bình khoảng 12 đến 14 tháng. Sau trồng khoảng 8 đến 10 tháng, cây bắt đầu trổ bắp, và thời gian từ khi trổ hoa đến khi thu hoạch dao động trong khoảng 3,5 đến 4 tháng. Mỗi buồng chuối thường có từ 8 đến 10 nải, trái to, đồng đều, trọng lượng trung bình đạt khoảng 30 kg mỗi buồng. Khi chín, vỏ chuối có màu vàng tươi, thịt thơm, vị ngọt, rất được thị trường ưa chuộng, đặc biệt tại các tỉnh Bắc Trung Bộ.

Chuối cấy mô phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ từ 25 đến 35 độ C, lượng mưa trung bình năm từ 1.200 đến 2.000 mm, độ ẩm không khí từ 50 đến 90%. Cây có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau, kể cả vùng gò đồi, tuy nhiên thích hợp nhất vẫn là đất giàu mùn, tầng canh tác dày tối thiểu 80 cm, thoát nước tốt, độ pH dao động từ 5 đến 7. Vùng trồng chuối nên có cao độ không quá 600 m so với mực nước biển để đảm bảo điều kiện sinh trưởng tối ưu.

Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:

https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/10/cay-chuoi-cay-mo-tai-vigen_11zon.webp

II. CHUẨN BỊ ĐẤT TRONG QUY TRÌNH TRỒNG CHUỐI CẤY MÔ

Chuẩn bị đất là khâu quan trọng đầu tiên, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bén rễ, sinh trưởng và năng suất của cây chuối cấy mô. Đất trồng cần được cày bừa kỹ, làm sạch cỏ dại và san phẳng bề mặt. Những khu vực có mạch nước ngầm cao hoặc nguy cơ úng nước cần tiến hành lên líp trước khi trồng để chủ động thoát nước.

Hố trồng được đào với kích thước tiêu chuẩn 45 x 45 x 45 cm. Đất mặt được trộn đều với 5 đến 10 kg phân hữu cơ hoai mục, 400 g super lân, 100 g NPK 20-20-15 hoặc 16-16-8, 300 g vôi bột và 20 đến 30 g thuốc xử lý đất Padan 4GR cho mỗi hố. Hỗn hợp này được lấp đầy miệng hố và cần thực hiện trước khi trồng tối thiểu 20 ngày để phân hoai mục hoàn toàn, tránh gây xót rễ cho cây con. Đối với vùng đồi núi, việc đào hố theo đường đồng mức là cần thiết nhằm hạn chế xói mòn đất trong mùa mưa.

Những kiến thức về cải tạo đất, quản lý dinh dưỡng và lựa chọn giống cây trồng chất lượng có thể được tham khảo thêm tạihttps://vigen.vn/ để giúp người trồng chuối tiếp cận các giải pháp canh tác hiện đại và bền vững.

III. LỰA CHỌN GIỐNG VÀ THỜI VỤ TRỒNG

Cây giống chuối cấy mô đem trồng cần đạt tiêu chuẩn về hình thái và sức sinh trưởng. Cây phải có thân mập, chiều cao tối thiểu 20 cm tính từ mặt bầu, có ít nhất 5 lá thật, lá xanh tốt và hoàn toàn không có dấu hiệu sâu bệnh.

Chuối cấy mô có thể trồng quanh năm tại những nơi chủ động được nguồn nước tưới. Tuy nhiên, để đạt tỷ lệ sống cao và thuận lợi cho việc chăm sóc, người trồng thường chọn trồng vào đầu hoặc giữa mùa mưa. Tại khu vực Khánh Hòa, thời điểm trồng thích hợp nhất là từ tháng 9 đến tháng 12 dương lịch, vừa tận dụng được lượng mưa tự nhiên vừa giúp cây sinh trưởng ổn định trong giai đoạn đầu.

Mật độ trồng phụ thuộc vào độ phì nhiêu của đất và mức độ thâm canh. Có thể trồng với mật độ 2.500 cây/ha (khoảng cách 2 x 2 m), 2.000 cây/ha (2 x 2,5 m) hoặc 1.700 cây/ha (3 x 2 m). Khoảng cách hợp lý giúp cây nhận đủ ánh sáng, hạn chế sâu bệnh và thuận tiện cho việc chăm sóc.

Khi trồng, đào một lỗ nhỏ giữa hố đã chuẩn bị, tháo bỏ túi bầu nilon, đặt cây thẳng đứng và ém chặt đất xung quanh sao cho mặt bầu thấp hơn mặt hố từ 3 đến 5 cm. Nếu có điều kiện, nên phủ rơm rạ đã xử lý quanh gốc để giữ ẩm và hạn chế cỏ dại.

IV. KỸ THUẬT CHĂM SÓC TRONG QUÁ TRÌNH SINH TRƯỞNG

Sau khi trồng cần tưới nước ngay để bộ rễ tiếp xúc tốt với đất. Trong giai đoạn đầu, cứ 1 đến 2 ngày tưới một lần khi thấy mặt đất khô. Khi cây đã bén rễ và sinh trưởng ổn định, có thể giãn khoảng cách tưới từ 7 đến 10 ngày một lần. Với cây trưởng thành, tùy điều kiện thời tiết, định kỳ 20 đến 30 ngày tưới ngập theo rãnh, kết hợp với các đợt bón phân thúc. Mùa mưa cần chủ động thoát nước, tránh để vườn chuối bị ngập úng kéo dài.

Bón phân được chia thành nhiều giai đoạn để cây hấp thu hiệu quả. Sau trồng 7 đến 10 ngày, có thể tưới phân humic pha loãng nồng độ 1% với lượng 2 đến 4 lít mỗi gốc, định kỳ 10 ngày một lần. Giai đoạn bón thúc sử dụng 300 đến 400 g urê và 400 đến 500 g kali clorua cho mỗi hố, chia làm ba lần bón tương ứng với các mốc 1,5 tháng, 4,5 tháng và 7,5 tháng sau trồng. Có thể thay thế bằng phân NPK tổng hợp với lượng khoảng 1 kg mỗi hố, chia đều cho ba lần bón.

Song song với bón phân, cần thường xuyên làm cỏ, xới xáo và vun gốc. Khi chuối còn nhỏ, việc làm cỏ cần thực hiện thường xuyên để giảm cạnh tranh dinh dưỡng. Sau mỗi lần bón phân nên vun gốc để hạn chế đổ ngã và kiểm soát việc đẻ chồi.

Khoảng 4,5 tháng sau trồng, chuối bắt đầu đẻ nhánh. Cần định kỳ tỉa chồi, chỉ giữ lại khoảng 2 cây con khỏe mạnh, có độ tuổi cách nhau khoảng 4 tháng và cách gốc 20 cm. Sau khi bắp chuối trổ và xuất hiện 1 đến 2 nải trung tính, tiến hành bẻ bắp để tập trung dinh dưỡng nuôi quả. Đồng thời, sử dụng cây chống hoặc dây buộc để chống đỡ buồng chuối, tránh đổ ngã khi mang trái nặng.

V. PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH HẠI TRÊN CHUỐI CẤY MÔ

Trong suốt quá trình canh tác, cần thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện sớm sâu bệnh. Một số đối tượng gây hại phổ biến gồm sâu đục gốc, rầy cánh trắng, rệp sáp, bệnh thán thư và đặc biệt là bệnh héo rũ Panama. Các biện pháp phòng trừ chủ yếu là vệ sinh vườn sạch sẽ, tỉa chồi hợp lý, thu gom và tiêu hủy tàn dư cây bệnh, kết hợp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng và thời điểm.

Bệnh héo rũ Panama là bệnh nguy hiểm nhất trên cây chuối, có khả năng gây thiệt hại lớn và tồn lưu lâu dài trong đất. Khi phát hiện cây bệnh cần đào bỏ, tiêu hủy và xử lý đất bằng vôi hoặc thuốc phù hợp, tuyệt đối không sử dụng cây con từ vườn bệnh làm giống.

Những kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý cây trồng, sâu bệnh và tổ chức sản xuất nông nghiệp có thể được tham khảo thêm tạihttps://vigen.vn/cac-giong-mai-vang/ nhằm giúp người trồng nâng cao hiệu quả và giảm rủi ro trong quá trình canh tác.

VI. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN CHUỐI CẤY MÔ

Sau khi chuối trổ buồng khoảng 115 đến 120 ngày, quả đạt độ chín từ 85 đến 90% là có thể thu hoạch. Lúc này, vỏ chuối có màu xanh đậm, trái tròn đầy, không còn gờ cạnh rõ, thịt chuối màu trắng ngà đến vàng nhạt. Khi thu hoạch và vận chuyển cần thao tác nhẹ nhàng, tránh làm dập hoặc trầy xước trái.

Chuối sau thu hoạch được để nơi thoáng mát khoảng 24 giờ cho ráo nhựa trước khi sơ chế. Có thể tách thành từng nải hoặc chùm nhỏ theo yêu cầu thị trường, đóng gói trong thùng carton hoặc sọt nhựa chuyên dụng. Nếu bảo quản nguyên buồng, nên bọc túi PE và treo hoặc dựng đứng trên giá để giữ chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản.